Κείμενο:
Όλα τα ονόματα του σκανδάλου «Πετρέλαιο αντί δολαρίων»
Όλα τα τάνκερ, οι πλοιοκτήτες, τα φορτία και τα ποσά που αφορούν το λαθρεμπόριο ιρακινού πετρελαίου, το οποίο πραγματοποιήθηκε μόλις λίγους μήνες πριν από την εισβολή στο Ιράκ, με την ανοχή των Αμερικανών. 6 από τα 7 πλοία ήταν ελληνικά...
Στο προηγούμενο τεύχος της η ΓΑΛΕΡΑ αποκάλυψε ότι η μεγαλύτερη επιχείρηση λαθρεμπορίου στα 15 χρόνια του εμπάργκο κατά του Ιράκ, διεκπεραιώθηκε πάνω σε τάνκερ Ελλήνων εφοπλιστών. Με την ανοχή και την ενθάρρυνση των ΗΠΑ -και μάλιστα ένα μήνα πριν την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ. Έξι από τα επτά πλοία που φόρτωσαν και μετέφεραν το λαθραίο πετρέλαιο ήταν ελληνικά!
Λίγα λόγια για την υπόθεση: Αρχές του 2003, μια ιορδανική εταιρεία, η Millennium, ενεργώντας για λογαριασμό της ιορδανικής κυβέρνησης, ναύλωσε 14 τάνκερ προκειμένου να φορτώσουν παράνομα πετρέλαιο από το τέρμιναλ Χορ Αλ Αμάγια του Ιράκ στον Περσικό Κόλπο, κατά παράβαση του Προγράμματος «Πετρέλαιο αντί Τροφίμων». Επτά απ’ αυτά το κατάφεραν -τα έξι ελληνικά. Η επιχείρηση διήρκεσε από τα μέσα Φεβρουαρίου ως τα μέσα Μαρτίου. Το κόλπο έγινε αντιληπτό από τους επιθεωρητές του ΟΗΕ, που ειδοποίησαν τους Αμερικανούς ζητώντας τους να επέμβουν. Και όμως, παρά το ξεσκέπασμα της επιχείρησης στον διεθνή ναυτιλιακό τύπο, τα πλοία πέρασαν ανενόχλητα μέσα από τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις, με το Ο.Κ. του Αμερικανού διοικητή. Το λαθρεμπόριο του Χορ Αλ Αμάγια, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Επιτροπής Βόλκερ του ΟΗΕ, κόστισε στον ιρακινό λαό απώλεια 200 εκ. δολαρίων σε αγαθά ανθρωπιστικής ανάγκης, ενώ 50 εκατ. $ κατέληξαν στο περιβάλλον του Σαντάμ.
Το προηγούμενο ρεπορτάζ της ΓΑΛΕΡΑΣ άφησε ωστόσο ένα λογαριασμό εκκρεμή. Αναφερθήκαμε ονομαστικά μόνο στο ένα από τα επτά πλοία που συμμετείχαν στην επιχείρηση Χορ Αλ Αμάγια. Ο λόγος ήταν απλός: το Argosea, του Ομίλου Τσάκου, ήταν το πρώτο πλοίο που φόρτωσε στο Χορ Αλ Αμάγια και το μόνο στο οποίο η Έκθεση Βόλκερ αναφερόταν ρητά με σειρά ντοκουμέντων. Επειδή η ταυτότητα των υπολοίπων πλοίων, αντιθέτως, προέκυπτε μόνο από δημοσιεύματα (και επειδή όταν ασχολείται κανείς με τόσο σημαντικές αποκαλύψεις πρέπει να είναι απολύτως σίγουρος για όσα γράφει), πήραμε την απόφαση να μη δημοσιοποιήσουμε τα ονόματα τους -και κατά συνέπεια τα ονόματα των πλοιοκτητών. Κάτι που μπορούμε να το πράξουμε τώρα, καθώς έχουμε στη διάθεσή μας μία ακόμα αξιόπιστη πηγή από την οποία προκύπτουν αναλυτικά: τα ονόματα των πλοίων, οι ημερομηνίες φόρτωσης, η ποσότητα πετρελαίου καθώς και το τίμημα της αγοραπωλησίας.
Διασταύρωση από τη Γερουσία
Η πηγή αυτή (η οποία έρχεται να επιβεβαιώσει την Έκθεση Βόλκερ) είναι η έκθεση της υποεπιτροπής της Αμερικανικής Γερουσίας, με τίτλο: «Έκθεση για τα παράνομα φορτία πετρελαίου από το Χορ Αλ Αμάγια». Η έκθεση βασίστηκε στις ακροάσεις της μόνιμης υποεπιτροπής ανακρίσεων και δημοσιοποιήθηκε στις 17 Μαΐου 2005.
Αντιγράφουμε από την έκθεση: «Επτά πλοία φόρτωσαν 7,7 εκατομμύρια βαρέλια ιρακινού πετρελαίου από το λιμάνι Χορ Αλ Αμάγια το Φεβρουάριο και το Μάρτιο του 2003. Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από πολλαπλές πηγές, στις οποίες περιλαμβάνονται εσωτερικά έγγραφα του SOMO [Κρατική Εταιρεία Πετρελαίου του Ιράκ], αρχεία φόρτωσης και πληροφορίες από εταιρείες που εμπλέκονται στη φόρτωση, τη μεταφορά και την πώληση του πετρελαίου».
Τα επτά πλοία ανήκουν (ή ανήκαν τότε) στις εξής εταιρείες:
1. To Argosea στην Tsakos Shipping and Trading , του Ομίλου Τσάκου.
2. Το Eagle στην International Marine Transportation, που ανήκει στην εταιρεία Exxon Mobil.
3. Το Arcadian στην κυπριακή εταιρεία LMZ Transoil, συμφερόντων Μανιού.
4. Το Sea Victory στην εταιρεία Εuropean Navigation, της οικογένειας Καρνέση.
5. To Sea Cross ΙΙ στην εταιρεία Thenamaris, των αδερφών Ντίνου και Αναστάσιου Μαρτίνου.
6. Το Mint Prosperity στην εταιρεία Polembros, των Σπύρου και Διαμαντή Πολέμη.
7. Το Endeavour II ανήκε επίσης στην εταιρεία Polembros.
Με άλλα λόγια, τα έξι από τα επτά πλοία ήταν ελληνικών συμφερόντων. Το μόνο πλοίο το οποίο φέρεται να φόρτωσε παράνομα στο Χορ Αλ Αμάγια και δεν ήταν ελληνικό ήταν το Eagle της πασίγνωστης αμερικανικής εταιρείας Exxon Mobil.
Με σειρά... τονάζ
Όλοι οι εφοπλιστές τα πλοία των οποίων ενεπλάκησαν σ’ αυτή τη συναρπαστική ιστορία λαθρεμπορίου είναι μεγάλου διαμετρήματος. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς περιλαμβάνονται στη λίστα της κλαδικής επιθεώρησης Elnavi με τους μεγαλύτερους Έλληνες πλοιοκτήτες για το 2004. Τους ονοματίζουμε με σειρά.... τονάζ: Παναγιώτης Τσάκος (2ος ο Ομιλος Τσάκου το 2004, αλλά, πλέον, πιθανότατα 1ος), Ντίνος και Αναστάσιος Μαρτίνος (5η η Thenamaris, αλλά αν προστεθούν τα πλοία των άλλων αδελφών, τότε οι Μαρτίνοι είναι οι πρώτοι σε τονάζ), Σπύρος και Διαμαντής Πολέμης (7η η Polembros), Σπύρος και Προκόπης Καρνέσης (11η η Εuropean Navigation) και Δημήτρης Μανιός (39η η LMZ Transoil). Ο Σπύρος Πολέμης είναι αντιπρόεδρος και ο Νίκος Τσάκος μέλος στο «Κομίτι», την Επιτροπή Συνεργασίας της Ελληνικής Ναυτιλίας, που θεωρείται το λόμπι της ελληνικής ναυτιλίας με έδρα το Λονδίνο.
Η επιχείρηση Χορ Αλ Αμάγια αφορούσε συνολικά 14 τάνκερ, σύμφωνα με την υποεπιτροπή της Αμερικανικής Γερουσίας αλλά και την Έκθεση Βόλκερ. Τί απέγιναν τα άλλα επτά; Σύμφωνα με έγγραφα της αμερικανικής εταιρείας Βayoil (ο ένας από τους τελικούς παραλήπτες των παράνομων φορτίων) τα υπόλοιπα πλοία που ναυλώθηκαν από τη Millennium τελικά «ναυλώθηκαν αλλά δεν φόρτωσαν» ή «ναυλώθηκαν αλλά δεν κατάφεραν να φορτώσουν». Αναφορές γι’ αυτά τα πλοία μπορεί να βρει κανείς και στα δημοσιεύματα του ναυτιλιακού τύπου της εποχής (του διεθνούς φυσικά, και όχι του ελληνικού).
Στην έκθεση της Γερουσίας γίνεται αναφορά και σε ένα περιστατικό που είναι υπέρ του Ομίλου Τσάκου: Η Odin Marine, η αμερικανική εταιρεία μεσιτείας που εκπροσωπούσε τη Millennium, ζήτησε από τις αμερικανικές αρχές να αποφανθούν για τη νομιμότητα της επιχείρησης, προσθέτοντας πως η εταιρεία ήταν διατεθειμένη να παραδώσει το πετρέλαιο στην MIF (στρατιωτική δύναμη του ΟΗΕ) αν οι ΗΠΑ το επιθυμούσαν. Μια αξιωματούχος του State Department απάντησε πως ήταν «ενήμερη για τα φορτία και ήταν αποφασισμένη να μην αναλάβει δράση».
Υπάρχουν πάντως σοβαρές ενδείξεις ότι ο Ομιλος Τσάκου γνώριζε ότι το φορτίο ήταν παράνομο: Σύμφωνα με την έκθεση της Γερουσίας, «οι επιθεωρητές του ΟΗΕ για το πετρέλαιο επικοινώνησαν αρκετές φορές με τον καπετάνιο του Argosea και τον ενημέρωσαν πως το πλοίο μετέφερε πετρέλαιο κατά παράβαση των κυρώσεων του ΟΗΕ». Άλλωστε, ο ίδιος ο καπετάνιος του Argosea αναφέρει πως όταν έδεσε στο Χορ Αλ Αμάγια, έμαθε ότι το πλοίο του ήταν το πρώτο που φόρτωσε εκεί πετρέλαιο από το μακρινό... 1980.
Γιατί οι Έλληνες
Απευθυνθήκαμε στην ελληνική αγορά της ναυτιλίας, σε δικηγόρους, brokers ακόμα και σε καπετάνιους ελληνικών καραβιών. Κανένας δεν θέλησε να μιλήσει επώνυμα. Ρωτήσαμε: «Πώς γίνεται τα 6 από τα 7 πλοία να είναι ελληνικά;» Οι απαντήσεις που λάβαμε μπορούν να συνοψιστούν σε δύο: «Οι Έλληνες εφοπλιστές έχουν παράδοση στο να σπάνε εμπάργκο από τους Ναπολεόντειους πολέμους», μας είπε παλιός... καραβοκύρης. Πήραμε όμως και την αντίθετη άποψη: «Δεν είναι θέμα ηθικής. Για ένα μεσίτη που ψάχνει πλοία για επικίνδυνες αποστολές, είναι πολύ πιο εύκολο να τα βρει με έναν Έλληνα εφοπλιστή γιατί μπορεί να μιλήσει απευθείας και αμέσως μαζί του στο τηλέφωνο. Στις ξένες ναυτιλιακές, αντιθέτως, είναι δύσκολο για ένα διευθυντικό στέλεχος να αναλάβει τέτοια ευθύνη».
«Το πρόβλημα με τους Έλληνες εφοπλιστές», μας είπε ένας ξένος broker, «είναι ότι πουθενά δεν αντιμετωπίζονται δίκαια. Στο εξωτερικό υπάρχει προκατάληψη εναντίον τους: Η κάλυψη είναι άδικη και μονομερής. Στο εσωτερικό συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: Η κάλυψη είναι άδικη και μονομερής (υπέρ τους αυτή τη φορά), γιατί κανείς δεν γράφει ποτέ τίποτα αρνητικό».
Πάντως, η τακτική του ελληνικού Τύπου να συγκαλύπτει κάθε αρνητική δημοσιότητα για την ελληνική ναυτιλία, η οποία ακολουθείται με θρησκευτική συνέπεια, πέρα από την παραπλάνηση του κοινού, έχει ένα ακόμα θύμα: εκείνους τους επιχειρηματίες που κάνουν σωστά τη δουλειά τους! Στην Ελλάδα έχουν έδρα 900 ναυτιλιακές εταιρείες, σύμφωνα με το Ελληνικό Ναυτιλιακό Επιμελητήριο. Δεν κάνουν όλες λαθρεμπόριο. «Δεν είμαστε όλοι ίδιοι», μας είπε διευθυντής σε ναυτιλιακή εταιρεία στον Πειραιά.
Η έκθεση της Γερουσίας είναι καταλυτική και απόλυτη και σε ό,τι αφορά την ανάμιξη των ΗΠΑ στην όλη επιχείρηση: «Υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι οι επιθεωρητές του ΟΗΕ ειδοποίησαν τις ΗΠΑ για τις φορτώσεις στο Χορ Αλ Αμάγια αμέσως μόλις τις έμαθαν, στα μέσα Φεβρουαρίου. Επιπροσθέτως, υπάρχουν σημαντικές αποδείξεις ότι οι ΗΠΑ γνώριζαν τα σχέδια φόρτωσης του πετρελαίου προτού καν τα ναυλωμένα πλοία φθάσουν στο Ιράκ».
Σε επικοινωνία της Millennium με τον καπετάνιο του Argosea, του πρώτου πλοίου που φόρτωσε, αναφέρεται το εξής απίστευτο: «ΤΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ [...] ΕΙΝΑΙ ΗΔΗ ΕΝΗΜΕΡΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΑΣ ΚΑΙ ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΟ.» Παρακάτω δίνεται στον καπετάνιο η εξής οδηγία, με κεφαλαία και τονισμένα γράμματα: «ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΕΤΕ ΟΤΙ ΚΑΜΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΟΠΟΙΟΥΔΗΠΟΤΕ ΕΙΔΟΥΣ ΔΕΝ ΘΑ ΔΟΘΕΙ ΣΕ ΚΑΝΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΟ /// ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΩ ΣΕ ΚΑΝΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΟ [...]»
Στις 14 Μαρτίου, στις 23:30 ώρα Νέας Υόρκης, η Odin Marine (μεσίτης για τη Millennium) ζητάει άδεια από τον Αμερικανό διοικητή της δύναμης του ΟΗΕ ώστε το Sea Victory να φορτώσει στο Χορ Αλ Αμάγια. Δυόμιση ώρες αργότερα (01:55 ώρα Νέας Υόρκης), ο Αμερικανός διοικητής απαντά τηλεφωνικά πως δεν έχει αντίρρηση («no objection»).
Σημείωση:
Το προηγούμενο ρεπορτάζ μας περιείχε ένα λάθος... προφοράς: Το τέρμιναλ από όπου φόρτωσαν τα 7 πλοία προφέρεται στα αραβικά Χορ και όχι Κορ Αλ Αμάγια.
link
Το αναλυτικό ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε στη ΓΑΛΕΡΑ Νοεμβρίου μπορείτε να το βρείτε στο http://galera.gr/magazine/modules/articles/article.php?id=38
του Νικόλα Λεοντόπουλου |